عقل‌ها ، مأجور و رستگارند و هر رستگارى مورد رضايت . . . » « 1 » . نقد ديدگاه ابن عربى اين ديدگاه از ابن عربى در واقع نوعى « پلوراليزم دينى » است كه مخالف آيات قرآن است ؛ زيرا قرآن كريم ، راه حق و هدايت را تنها يك راه مىداند كه همان صراط مستقيم است و تنها دين مايهء نجات انسان‌ها را يك دين مىداند و آن دين اسلام است . افزون بر آن ، نور ، كه همان هدايت حقيقى است ، در قرآن كريم هميشه به صورت مفرد آمده است ، به خلاف ظلمات و تاريكىها كه با صيغهء جمع به كار رفته است و نشانگر اين نكته است كه راه حق و هدايت يكى ؛ و راه‌هاى گمراهى ، فراوان است . اين انديشهء « ابن عربى » از ديدگاه بسيارى از عرفا از جمله مولوى ، مورد مذمت قرار گرفته است . او در فرازى از مثنوى ، رد مطلق يا پذيرش مطلق اديان و مسلك‌ها را به شدت نكوهش مىكند و مىگويد : اين حقيقت دان نه حقند اين همه * نى به كلى گمرهانند اين رمه آن كه گويد جمله حقند احمقى است * و آن كه گويد جمله باطل او شقى است امروزه نيز ديدگاه « محى الدين عربى » در لباس تازه‌اى با عنوان « پلوراليزم دينى » مطرح شده است . او در تفسير آيات مربوط به « كعبه » ، « بيت » و « حجر الاسود » مىگويد : « بيت » قلب است و « مقام ابراهيم » مقام روح و « مصلّى » مشاهده و مواصلهء الهيه است و « بلد امين » صدر انسانى است و « طواف » اشاره به رسيدن مقام قلب و « بيت معمور » قلب ، عالم و « حجر الاسود » همان روح است . « 2 » تفسير رمزى يا اشاره‌اى در واقع دست برداشتن از ظواهر قرآن ، و برداشت‌هاى بدون دليل و برهان است ، اين برداشت‌ها هيچ گونه تأييدى از آيات ديگر قرآن و روايات اهل بيت

--> ( 1 ) ابن عربى ، فصوص الحكم ، ج 2 / 60 . ( 2 ) تفسير القرآن الكريم ، منسوب به محى الدين عربى ، ج 1 / 425 - 430 .